پپتیک اولسر یا زخم معده چیست؟ 

زخم معده یا به اصطلاح پپتیک اولسر(peptic ulcer disease)  که از آن با نام زخم گوارشی نیز یاد می شود یک زخم باز در دستگاه گوارش فوقانی است. زخم معده از شایع ترین بیماری های گوارشی است که دردناک بوده و در پوشش داخلی معده و قسمت فوقانی روده باریک ایجاد می شود. زخم معده زمانی رخ می دهد که لایه ضخیم مخاطی که مایعات گوارش معده را محافظت و نگهداری می کند، کاهش می یابد. این امر به اسیدهای گوارشی این اجازه را می دهد که بافت هایی که در معده قرار دارند را زخم کنند

 

زخم معده دو نوع است که عبارتند از:

• زخم معده که در پوشش معده اتفاق می افتد.
• زخم دوازدهه ای که در قسمت فوقانی روده کوچک ایجاد می شود.

 

عوامل ایجاد زخم معده

علت رایج زخم های گوارشی یا زخم معده شامل موارد زیر می شود:

• باکتری

باکتری هلیکوباکتر پیلوری که قبلا به آن اشاره شد، در لایه مخاطی زندگی می کنند و پوشش حفاظت از بافت هایی که در معرض روده کوچک و معده هستند را حفظ می کند. اغلب این باکتری مشکلی به وجود نمی آورد اما باعث التهاب لایه داخلی معده می شود و زخم ایجاد می کند.

• استفاده از داروهای مسکن

مصرف داروهای مسکن تجویزی که داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی نامیده می شود موجب زخم معده شود. این داروها عبارتند از: آسپرین، ایبوپروفن و ناپروکسن سدیم، استامینوفن.

• سیگار کشیدن

مصرف سیگار ممکن است در افرادی که به باکتری هلیکوباکتر پیلوری مبتلا هستند باعث زخم معده شود.

• مصرف الکل

الکل تخمیر مخاطی معده را از بین می برد و اسید معده را افزایش می دهد.

در برخی از مواقع نادر به‌دلیل سندرم زولینگر-الیسون، با افزایش تولید اسید در بدن می‌تواند منجر به زخم معده و روده شود

 

 

علائم زخم معده

شدت علائمی که از این بیمای مشاهده می‌شود، به شدت بیماری بستگی خواهد داشت. رایج‌ترین نشانه‌ای که از زخم معده مشاهده شده، احساس سوزش یا درد در وسط شکم، بین ناف و قفسه سینه است.

 

به‌طور کلی احساس درد، هنگام خالی بودن معده شدیدتر است و ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. سایر علائم و نشانه‌های زخم معده به شرح زیر است:

• سوزش سردل
• تسکین درد با مصرف آنتی اسیدها
• کم‌خونی همراه با علائمی مانند خستگی، تنگی نفس یا رنگ پریدگی
• مدفوع تیره
• استفراغ خون آلود یا شبیه به قهوه
• درد خفیف در معده
• کاهش وزن
• عدم تمایل به غذا خوردن به‌دلیل درد
• حالت تهوع و استفراغ
• نفخ شکم
• احساس سیری
• آروغ زدن یا رفلاکس معده

 

در صورتی که علائم زخم معده را حتی خفیف مشاهده کردید، به پزشک متخصص مراجعه کنید. زیرا اگر زخم معده درمان نشود، منجر به مشکلات بدتری خواهد شد. زخم‌ها اگر خونریزی کنند، می‌توانند تهدیدکننده زندگی بیمار باشند

 

 

تشخیص زخم معده

برای تشخیص زخم معده باید سابقه بیماری و داروهای مصرفی بدون نسخه و هر نوع داروی دیگری توسط پزشک بررسی شود. تشخیص زخم معده بستگی به علائم و شدت زخم تان دارد. برای تعیین عفونت هلیکوباکتر پیلوری ممکن است آزمایش خون و مدفوع گرفته شود. علاوه بر این آزمایش، سایر آزمایش های تشخیص زخم معده عبارتند از:

• swallow barium

در این آزمایش یک مایع سفید ضخیم که باریم نام دارد را می خورید که این مایع دستگاه گوارش را پوشش می دهد. سپس پزشک از طریق اشعه ایکس معده و روده کوچک را بررسی می کند.

• آندوسکوپی (EGD)

یک لوله نازک از طریق دهان در داخل معده و قسمت ابتدایی روده کوچک قرار می گیرد. این آزمایش برای زخم، خونریزی و هر گونه بافت غیرطبیعی انجام می گیرد.

• بیوپسی آندوسکوپی

در این نوع آزمایش یک قطعه بافت معده، برای بررسی های بیشتر پزشک، برداشته می شود.

 

 

درمان زخم معده و مراجعه به پزشک

درمان بسته به‌علت زخم ایجاد شده در بیمار متفاوت خواهد بود. اغلب زخم‌هایی را که ایجاد می‌شود، می‌توان با درمان‌های ساده و ابتدایی درمان کرد، تنها در برخی از مواقع نادر نیاز به عمل جراحی خواهد بود.
درمان به‌موقع و سریع زخم معده بسیار حائز اهمیت است. در صورتی که دچار خونریزی شده باشید، درمان فشرده‌ای برای شما در نظر می‌گیرند و در اغلب مواقع بیمار نیاز به بستری شدن در بیمارستان خواهد داشت

 

. در صورت عدم درمان به موقع ممکن است هر یک از عارضه‌های زیر در بیماران ایجاد شود:

• خونریزی از محل زخم که تهدیدکننده زندگی بیماران است.
• زخم از دیواره دستگاه گوارش عبور می‌کند و به اندام‌های دیگر مانند لوزالمعده گسترش می‌یابد.
• منجر به سوراخ شدن دستگاه گوارش می‌شود.
• انسداد در دستگاه گوارش که به‌دلیل تورم در بافت‌ها ایجاد شده است.

منجر به سرطان معده یا به ویژه سرطان غیر کاردیا می‌شود.

 

 

غذاهایی که جهت درمان زخم معده باید خودداری کنید

در بعضی از افراد برخی از غذاها می‌تواند قسمت تحتانی مری یا اسفنکتری مری تحتانی را تحت تاثیر قرار دهد و منجر به بازگشت محتویات معده به داخل مری شود.
این روند می‌تواند منجر به آسیب به مری، سوزش معده، سوء هاضمه و ناراحتی‌های دیگر شود. برای کاهش درد ناشی از رفلاکس اسید معده ممکن است لازم باشد هر یک از موارد زیر را محدود کنید:

• قهوه و سایر نوشیدنی‌های کافئین‌دار
• نوشیدنی‌های گازدار
• شکلات
• فلفل قرمز و فلفل تند
• غذاهای فراوری شده
• غذاهایی با نمک فراوان
• غذاهای سرخ شده
• غذاهای اسیدی مانند مرکبات و گوجه فرنگی

همچنین پرخوری و با سرعت غذا خوردن می‌تواند علائم رفلاکس معده را بدتر کند.

الکل

استفاده الکل چه در آقایان و چه در خانم‌ها منجر به التهاب معده می‌شود. همچنین الکل می‌تواند قسمت تحتانی مری را شل کند و خطر ابتلا به رفلاکس اسید معده را افزایش دهد

 

 

.

 

 

.